Các kiểu dáng thân xe ngày nay

Nếu nhìn một bãi đỗ xe qua con mắt của người bình thường, bạn chỉ thấy những khối kim loại với màu sơn khác nhau. Nhưng nếu nhìn bằng đôi mắt của một kỹ sư ô tô hay một người đam mê cầm lái, mỗi nếp gấp trên thân vỏ đều là một sự kết hợp kỳ diệu giữa ba yếu tố: khí động học, độ cứng xoắn khung gầm và thói quen sinh hoạt của con người.

Chiếc xe bạn lái mỗi ngày không tự nhiên có hình thù như vậy. Mọi đường cong vuốt dốc hay góc vuông sắc cạnh đều trả lời cho câu hỏi: Bạn cần không gian chở đồ, muốn ôm cua ở dải tốc độ 100 km/h mà thân xe không vặn vẹo, hay đơn giản chỉ muốn thu hút mọi ánh nhìn khi dừng đèn đỏ?

Cấu trúc 3 khối (Three-Box Design) & Biến thể đuôi dốc

Để hiểu về hình dáng xe hơi, điểm khởi đầu luôn là cấu trúc Three-Box (ba khối) truyền thống. Đây là kiến trúc phân định ranh giới cơ học rõ ràng nhất: khoang động cơ phía trước, cabin hành khách ở giữa và khoang hành lý phía sau.

Sedan

Đại diện tiêu biểu nhất cho triết lý này chính là Sedan. Suốt một thế kỷ, Sedan là thước đo chuẩn mực của sự thanh lịch. Lý do kỹ thuật đằng sau điều này nằm ở độ cứng vững: nhờ có vách ngăn thép cố định ngăn cách giữa khoang lái và cốp sau (sau lưng hàng ghế thứ hai), thân xe tạo thành một khối hộp kín chịu lực xoắn vặn (torsional rigidity) cực kỳ xuất sắc. Thêm vào đó, cốp xe tách biệt hoàn toàn giúp mùi hành lý hay tiếng ồn dội từ hốc bánh sau không bao giờ lọt vào cabin.

Các mẫu xe sedan tiêu biểu: Toyota Camry, Subaru Legacy, Mercedes Benz C300. Với người thích hình dáng sedan nhưng muốn cảm giác lái thể thao hơn, Subaru WRX là một ví dụ đáng xem bên cạnh những mẫu sedan thiên về sự êm ái.

Coupé

Nhưng cuộc sống không dừng lại ở sự sang trọng và cổ hủ. Khi các kỹ sư quyết định hy sinh cửa sau và cắt gọt hàng ghế thứ hai thành cấu hình 2+2 để ép trọng tâm xe xuống sát mặt đường, Coupé ra đời. Với hai cánh cửa dài, đường mui vuốt thấp và cột C thuôn dài, Coupé không dành cho những chuyến đi chở cả gia đình. Nó là món quà cho người cầm lái: thân xe ngắn hơn, trọng tâm thấp hơn và phản ứng thân xe khi chuyển làn tức thì, dứt khoát như một mũi tên.

Đại diện tiêu biểu: Subaru BRZ, Porsche 911, BMW 4 Series Coupé. BRZ cho thấy giá trị của kiểu thân xe này khi được kết hợp với một nền tảng phát triển cho người lái. Bạn có thể xem cấu hình chiếc coupé Subaru BRZ đang được giới thiệu tại Việt Nam trước khi đánh giá nó bằng một buổi lái thử.

Fastback

Từ phom dáng Coupé, khí động học bắt đầu can thiệp sâu hơn và tạo nên Fastback. Khác với kiểu đuôi giật cấp vuông vức dạng bậc thang của Notchback truyền thống, Fastback sở hữu đường mui dốc thoai thoải, chảy một mạch mượt mà từ nóc qua kính sau xuống tận mép gờ cốp. Thiết kế này sinh ra để “dỗ dành” các luồng không khí: nó kéo dài thời gian luồng khí bám dính vào thân xe, trì hoãn hiện tượng tách dòng (flow separation), từ đó triệt tiêu những vùng xoáy chân không phía sau đuôi – thủ phạm chính gây ra lực cản gió.

Các mẫu xe tiêu biểu: Ford Mustang Fastback, Hyundai i30 Fastback, MG7

Liftback

Thế nhưng, Fastback thuần túy lại có một điểm trừ: miệng mở cốp rất hẹp. Để giải bài toán “vừa muốn dáng vuốt kiêu sa, vừa muốn nhét vừa chiếc túi gậy golf cồng kềnh”, các nhà thiết kế đã tạo ra Liftback. Bằng cách dời bản lề cốp lên thẳng đỉnh nóc xe, chiếc xe có diện mạo thanh thoát hệt như sedan hay fastback thể thao, nhưng khi bấm nút, cả mảng kính sau nhấc bổng lên theo nắp cốp, mở toang một khoảng không gian bốc dỡ hàng hóa không thua kém gì xe gầm cao.

Các mẫu xe liftback nổi tiếng: Audi A5/A7 Sportback, Skoda Octavia, Kia Stinger.

Hai khối và cuộc nổi loạn của chủ nghĩa thực dụng

Khi những đô thị trên thế giới bắt đầu chật chội, cấu trúc Two-Box (hai khối) trỗi dậy như một lời tuyên chiến với sự cồng kềnh. Ở cấu trúc này, khoang hành lý gộp chung vào khoang hành khách dưới một mái vòm kéo dài.

Hatchback

Đứng đầu phân khúc này là Hatchback. Bằng cách “chém” cụt phần đuôi ngay sau cột C và thay bằng một cửa hậu dựng đứng, Hatchback sở hữu chiều dài tổng thể cực kỳ gọn gàng. Chiếc xe lách qua những con phố chật hẹp, quay đầu trên những cung đường hẹp một cách nhẹ nhàng. Khi cần chở đồ, chỉ việc gập phẳng hàng ghế sau là không gian chứa đồ lập tức tăng gấp ba lần.

Đại diện tiêu biểu: Volkswagen Golf, Honda Civic Hatchback, MINI Cooper.

Station Wagon

Thế nhưng, nếu bạn muốn không gian chở đồ khổng lồ của một chiếc SUV nhưng cự tuyệt cảm giác chòng chành, chao lắc khi vào cua? Người châu Âu đã tìm ra câu trả lời từ nửa thế kỷ trước: Station Wagon (hay Estate).

Station Wagon giữ nguyên toàn bộ nền tảng gầm thấp, hệ thống treo và cảm giác lái đầm chắc của một chiếc Sedan, nhưng kéo dài toàn bộ nóc xe ra tận đuôi và bổ sung thêm cột D. Bạn có một khoang hành lý mênh mông, đủ sức chứa lều trại cho chuyến hành trình xuyên quốc gia, trong khi trọng tâm xe vẫn bám sát mặt đường, cho phép bạn vào cua ở tốc độ cao với sự tĩnh lặng và chắc chắn mà không một chiếc gầm cao nào bắt chước được.

Các mẫu xe tiêu biểu: Volvo V60/V90 Cross Country, Audi RS6 Avant, Subaru Levorg. Subaru có một mẫu xe đặc biệt với sự kết hợp giữa SUV và Station Wagon. Đó chính là Subaru Outback.

Shooting Brake

Nếu Station Wagon quá thực dụng và có phần đứng đắn, giới quý tộc lại đòi hỏi một thứ gì đó ngạo nghễ hơn: Shooting Brake. Xuất phát từ những cỗ xe săn bắn của giới thượng lưu, Shooting Brake thời hiện đại là sự pha trộn tinh tế giữa Station Wagon và Coupé: vẫn có trần xe dài và cửa hậu, nhưng cửa xe không khung viền kính, đường mui vát xéo thể thao và vòm bánh sau nở rộng đầy cơ bắp.

Các mẫu xe nổi bật: Ferrari FF / GTC4Lusso, Porsche Panamera Sport Turismo.

Cơn sốt gầm cao: Bản năng sinh tồn và xu hướng thời đại

Bất chấp sự quyến rũ của gầm thấp, thế giới đang bị thống trị bởi những chiếc xe gầm cao. Bản năng con người luôn muốn ngồi ở vị trí cao ráo để phóng tầm mắt xa hơn qua dòng xe cộ ngột ngạt.

SUV

Ở nhóm này, cần phân biệt rõ ràng hai cấu tạo thân xe: SUV truyền thống và CUV (Crossover).

Một chiếc SUV thực thụ (Sport Utility Vehicle) phải mang trong mình bộ khung gầm rời (Body-on-Frame) thừa hưởng từ xe tải. Thân xe được đặt nổi trên hai thanh dầm thép hình thang cứng cáp. Kết cấu này sinh ra để chịu đựng: khi bánh xe sập ổ voi hay vặn mình trên đá hộc, toàn bộ lực uốn xoắn sẽ do khung dầm gánh chịu thay vì làm biến dạng thân vỏ buồng lái.

Các đại diện tiêu biểu cho SUV truyền thống: Toyota Land Cruiser, Jeep Wrangler, Mercedes-Benz G-Class.

CUV/Crossover

Ngược lại, CUV sử dụng khung vỏ liền khối (Unibody) giống như sedan. Nó hy sinh một phần khả năng cày bừa off-road hạng nặng để đổi lấy trọng lượng nhẹ hơn, khả năng dập tắt dao động êm ái hơn và vùng hấp thụ xung lực khi va chạm an toàn hơn cho người ngồi bên trong.

Đại diện tiêu biểu: Subaru Forester, Mazda CX-5, Porsche Macan. Nếu đặt nhu cầu gia đình lên trước, hãy đối chiếu Forester với Crosstrek: cả hai cùng là xe gầm cao Subaru, nhưng khác kích thước và cách phục vụ đời sống hằng ngày.

SUV Coupé

Và khi trào lưu gầm cao đạt đến đỉnh điểm của sự bão hòa, các hãng xe lại tìm cách “thể thao hóa” nó bằng SUV Coupé. Chiếc xe được nâng gầm như CUV, nhưng nửa trên thân xe lại mang đường vuốt mui dốc thoải của dòng Fastback. Khách hàng chấp nhận đánh đổi một chút khoảng trống trần xe (headroom) của người ngồi sau và vài chục lít dung tích cốp để đổi lấy một phom dáng cơ bắp, thời thượng và ít lực cản gió hơn ở dải tốc độ cao.

Đại diện tiêu biểu: BMW X6, Porsche Cayenne Coupé, Audi Q8.

Từ không gian vị nhân sinh đến sự giải phóng cảm xúc

MPV

Rời khỏi những đường cong uốn lượn, nếu đưa công năng phục vụ con người lên mức tối thượng, ta có cấu trúc One-Box (một khối) của MPV (Multi-Purpose Vehicle). Kính lái và nắp ca-pô nối liền thành một đường dốc thẳng tắp, mũi xe ngắn lại tối đa để nhường toàn bộ chiều dài cơ sở cho 3 hàng ghế. Với sàn phẳng, trần cao và cửa lùa hai bên, MPV không quan tâm đến cảm giác lái thể thao; nó sinh ra để mọi thành viên trên xe bước vào và bước ra với sự thoải mái nhất có thể.

Đại diện tiêu biểu: Toyota Alphard, Kia Carnival, Honda Odyssey.

Pickup

Ở thái cực lao động đối lập là Pickup Truck (Bán tải). Kết cấu tách rời tuyệt đối giữa cabin kín và thùng chở hàng lộ thiên phía sau. Khung gầm rời với hệ thống treo sau dạng lá nhíp hoặc liên kết đa điểm chịu tải nặng biến bán tải thành cỗ máy bền bỉ nhất trên những cung đường khắc nghiệt.

Đại diện tiêu biểu: Ford Ranger, Toyota Hilux, Isuzu D-Max.

Cuối cùng, đỉnh cao của sự thăng hoa cảm xúc khi cầm lái lại thuộc về những cỗ máy mui trần:

Convertible và Roadster

Convertible / Cabriolet: Dành cho những ai muốn tận hưởng bầu trời bằng mui bạt xếp mềm hoặc mui cứng cơ điện. Nhưng về mặt cơ học, khi cắt bỏ toàn bộ phần mui kim loại cố định, chiếc xe mất đi 30–50% độ cứng xoắn. Để xe không bị uốn cong như một thanh sô-cô-la khi vào cua, các kỹ sư buộc phải gia cố thêm hàng trăm kilogram thép cường lực vào sàn xe và bệ cửa.

Đại diện tiêu biểu: Bentley Continental GT Convertible, BMW 4 Series Convertible.

Roadster: Tinh giản hơn, thuần khiết hơn. Cấu hình đúng chuẩn 2 cửa, 2 chỗ ngồi, phân bổ trọng lượng hoàn hảo 50:50, sinh ra để kết nối người lái với mặt đường bằng trọng lượng siêu nhẹ.

Đại diện tiêu biểu: Mazda MX-5 Miata, Porsche 718 Boxster, BMW Z4.

Targa/T-Top

Targa & T-Top: Giải pháp thông minh của thế kỷ trước để cứu vãn độ cứng thân xe mui trần. Bằng cách giữ lại vòm chống lật bằng thép cứng cáp phía sau (cột B) và mui kính sau, Targa cho phép mở tung khoảng trần phía trên đầu nhưng khung gầm vẫn giữ được độ ổn định cấu trúc gần như xe mui kín.

Đại diện tiêu biểu: Porsche 911 Targa, Chevrolet Corvette C3, Pontiac Firebird Trans Am, Toyota MR2 (thế hệ W20).

Speedster/Barchetta

Speedster & Barchetta: Cực đoan và hoang dại nhất. Không mui, kính chắn gió hạ thấp tối đa hoặc lược bỏ hoàn toàn, phía sau gáy người lái là hai gờ vuốt khí động học thuôn dài. Đây không còn là phương tiện đi lại, mà là những tác phẩm điêu khắc tốc độ thuần túy.

Đại diện tiêu biểu: Porsche 911 Speedster, Ferrari Monza SP1/SP2, Aston Martin V12 Speedster.

Không có kiểu dáng thân xe nào là hoàn hảo tuyệt đối. Một chiếc Sedan đầm chắc sẽ phải chịu thua trước một vỉa hè cao. Một chiếc SUV lực lưỡng phải chấp nhận lực cản gió lớn và tốn nhiên liệu hơn. Một chiếc Hatchback linh hoạt nơi phố thị sẽ không thể mang lại khoang hành lý thênh thang của một chiếc Station Wagon.

Mỗi kiểu dáng thân xe lăn bánh trên đường phố ngày nay là hiện thân của một triết lý sống. Khi bạn bước vào showroom và quyết định đặt bút ký vào hợp đồng mua một phom dáng cụ thể, bạn không chỉ chọn một phương tiện che mưa che nắng. Bạn đang chọn cách mình đối thoại với mặt đường, với luồng gió lướt qua thân xe, và với chính hành trình phía trước của cuộc đời mình.

Hãy xem hết và chọn chiếc xe phù hợp với nhu cầu của mình nhé. Hẹn gặp lại bạn ở bài viết tiếp theo!